Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Rok: 2016; okres: 06 (21.V - 20.VII)

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2478 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą dla następujących upraw: zbóż ozimych i jarych, kukurydzy na ziarno i na kiszonkę, ziemniaka, buraka cukrowego, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, krzewów i drzew owocowych, truskawek oraz roślin strączkowych.

W szóstym okresie raportowania tj. od 21 maja do 20 lipca 2016 roku, nie stwierdzamy zagrożenia wystąpienia suszy rolniczej na obszarze Polski. Wartości Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie których dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą, są na większości obszarów Polski ujemne, jednakże wartości te są dla w/w upraw wyższe od wartości krytycznych.

W kolejnym okresie sześciodekadowym najniższe wartości KBW odnotowano w południowej części Niziny Mazowieckiej, na Wyżynie Lubelskiej oraz w północno-zachodniej części Wyżyny Małopolskiej. Obecnie najniższe wartości KBW w tym rejonie wynoszą od -120 do -179 mm.

W rozpatrywanym okresie sześciodekadowym od 21 maja do 20 lipca 2016 r. wartości KBW na terenie Polski względem poprzedniego okresu raportowania uległy zwiększeniu. Średnio dla kraju wartości KBW w stosunku do poprzedniego okresu były wyższe o 33mm.

W czerwcu najniższą temperaturę powietrza odnotowano w pierwszej dekadzie tego miesiąca i wynosiła ok. 15°C. Wystąpiła na dużym obszarze we wschodniej części kraju, najwyższą temperaturę odnotowano w zachodniej i północno-zachodniej części kraju (od 17 do 18,5°C). Kolejne dekady miesiąca przyniosły wyższą temperaturę, średnio wynosiła ponad 18,5°C dla całego kraju (14°C najniższa temperatura na północy kraju w drugiej dekadzie oraz najwyższa temperatura 22,5°C w południowo- wschodniej Polsce w trzeciej dekadzie). Tegoroczny czerwiec był miesiącem bardzo ciepłym, na przeważającym terenie kraju odnotowano temperaturę znacznie wyższą od normy wieloletniej o 2-3°C.

W pierwszej dekadzie lipca wystąpiły niewielkie wahania temperatur. Na dużym obszarze północnej części Polski występowała temperatura powietrza od 16 do 17,5°C. Im niżej w kierunku południowym tym było cieplej. W Polsce środkowej i południowej temperatura wynosiła od 17,5 do 18,5°C.Druga dekada lipca w porównaniu do pierwszej, charakteryzowała się nieco większym zróżnicowaniem temperatury powietrza. Temperatura powyżej 19°C występowała w woj. dolnośląskim w środkowym pasie pomiędzy Niziną Śląską a Równiną Oleśnicką w południowej części woj. lubelskiego oraz wschodniej części woj. podkarpackiego. W całym środkowym pasie Polski temperatura wahała się od 18-19°C od Pojezierza Lubuskiego poprzez Pojezierze Wielkopolskie, Pojezierze Kujawskie, Pojezierze Dobrzyńskie, Kotlinę Warszawką, Nizinę Mazowiecką, Nizinę Południowopodlaską aż po Wyżynę Lubelską. W północno-zachodniej Polsce temperatura nieznacznie wzrosła średnio o 0,5°C natomiast w rejonie północno- wschodnim wzrosła średnio od 0,5°C w okolicach Pojezierza Suwalskiego do 1,5°C na zachód od Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. W środkowej części Polski na terenach Wyżyny Małopolskiej temperatura obniżyła się średnio o 1°C i kształtuje się na poziomie 17,5-18°C oraz 17-17,5 na terenach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W środkowej części północnej Polski oraz Sudetach i Karpatach temperatura pozostała bez większych zmian.

Opady atmosferyczne tegorocznego czerwca charakteryzowały się bardzo dużym zróżnicowaniem na terenie całego kraju. Stosunkowo wysokie występowały na terenach północno zachodniej Polski oraz w pasie pomiędzy Wyżyną Śląską, Małopolską, Niziną Mazowiecką aż po Pojezierze Mazurskie wynoszące od 20-60 mm (40-80% normy wieloletniej) a miejscami nawet 60-100 mm (80-120% normy). Natomiast stosunkowo małe i bardzo małe opady notowane były na pozostałej części kraju wynosiły one od 5 do 20 mm (najniższe opady notowane były na terenach południowo-wschodniej Polski wynoszące poniżej 10mm oraz na terenach północno- zachodniej części kraju). Tak duża zmienność wielkości opadów na terenie całego kraju wynikała z ich burzowego charakteru, obok terenów z bardzo wysokimi opadami występowały też obszary położone w bliskiej ich odległości, na których opady były bardzo małe.

Pierwszą dekadę lipca na północy kraju charakteryzowały bardzo duże opady wynoszące od 40 do ponad 100 mm, na północnym-wschodzie były nieco mniejsze od 40 do 60 mm. Na przeważającej powierzchni Polski opady wynosiły średnio od 10 do 40 mm.

W drugiej dekadzie lipca opady atmosferyczne charakteryzowały dużo większym zróżnicowaniem na terenie całego kraju w porównaniu do pierwszej dekady tego miesiąca. Zróżnicowanie to wynikało z ich burzowego charakteru. Największe opady notowano w trzech pasach. W pierwszym z nich od 100 do nawet więcej niż 120 mm notowano od Karkonoszy, poprzez Wzgórza Trzebnickie, Pojezierze Gnieźnieńskie, Pojezierze Krajeńskie i Bytowskie po Pojezierze Kaszubskie. W drugim pasie notowano opady od 60 do ponad 120 mm; od Płaskowyżu Głubczyckiego poprzez Wyżynę Śląską, Wyżynę Krakowsko- Częstochowską, Wysoczyznę Bełchatowską, Międzyrzecze Łomżyńskie po Wysoczyznę Białostocką. W trzecim pasie we wschodniej części Wyżyny Lubelskiej i południowo- wschodniej części woj. podkarpackiego opady były niższe niż w pozostałych dwóch pasach i wynosiły średnio od 40 mm do 80mm (okolice Roztocza). Najniższe opady zanotowano na Wyżynie Kieleckiej w okolicach Gór Świętokrzyskich wynoszące poniżej 20 mm. Na pozostałym obszarze kraju opady atmosferyczne notowano od 20- 40mm.

Na terenie kraju w obecnym okresie sześciodekadowym zaobserwowano bardzo duże zróżnicowanie pod względem zasobów wody dla roślin uprawnych. Z powodów zwiększonych opadów atmosferycznych pod koniec okresu sześciodekadowego deficyt wody na znacznym obszarze kraju zdecydowanie uległ poprawie, szczególnie w rejonach gdzie niedobór wody był największy.

Korzystny przebieg warunków pogodowych w ostatnim okresie sprawił, że niedobór wody obecnie jest dla roślin znacznie mniejszy, z tego względu są też one w lepszej kondycji.

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadzw.

Dr hab. Rafał Pudełko

Dr Katarzyna Żyłowska

Mgr Piotr Koza

Mgr Elżbieta Wróblewska