Komentarz agrometeorologa

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W dziewiątym okresie raportowania tj. od 11 czerwca do 10 sierpnia 2020 roku średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie którego dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -40 mm. W analizowanym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 20 mm w stosunkudo poprzedniego okresu (1 VI - 31 VII). Na wielu obszarach Polski notowano lokalne obniżenie KBW do ponad 50 mm.

W stosunku do pierwszego okresu raportowania (21 III- 20 V) nastąpił wzrost KBW o 60 mm.

Obszar z największym deficytem wody w dalszym ciągu notowany jest na terenie Pobrzeża Szczecińskiego (Uznam, Wolin, Równina: Wkrzańska, Wełtyńska, Pyrzycka oraz Wzgórze Bukowe), wynosi od -160 do -209 mm. Na tym terenie deficyt wody w stosunku do poprzedniego okresu (1 VI – 31 VII) uległ zwiększeniu o 10 mm. Tej wielkości niedobory wody notowano również na terenie Wzniesień Żarskich, Wzgórz Dalkowskich oraz Pobrzeża Gdańskiego. Tylko nieco mniejsze niedobry wody od -160 do -199 mm wystąpiły na Pojezierzu Leszczyńskim oraz we wschodniej części Równiny Bielskiej i Wysoczyzny Białostockiej. Duże niedobory wody od -120 do -159 mm wystąpiły na Pojezierzu Pomorskim, Wielkopolskim oraz na Nizinie Wielkopolskiej. Na znacznym obszarze kraju notowano deficyt wody od -50 do -119 mm. W południowych rejonach Polski nie notowano niedoborów wody dla roślin uprawnych.

W wyniku występujących warunków wilgotnościowych w obecnym okresie raportowania, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski.

Susza rolnicza występuje na terenie województw:

  • Zachodniopomorskiego,
  • Wielkopolskiego,
  • Pomorskiego,
  • Lubuskiego,
  • Warmińsko-mazurskiego,
  • Dolnośląskiego,
  • Podlaskiego,
  • Kujawsko-pomorskiego,
  • Łódzkiego,
  • Świętokrzyskiego,
  • Podkarpackiego.

Susza notowana jest w uprawach:

  • Kukurydzy na kiszonkę,
  • Kukurydzy na ziarno,
  • Krzewów owocowych,
  • Roślin strączkowych,
  • Warzyw gruntowych,
  • Tytoniu,
  • Ziemniaka,
  • Chmielu,
  • Truskawek,
  • Buraka cukrowego,
  • Zbóż jarych,
  • Zbóż ozimych,
  • Drzew owocowych.

W dziewiątym okresie raportowania od 11 czerwca do 10 sierpnia 2020 r. największe zagrożenie suszą rolniczą wystąpiło wśród upraw kukurydzy na kiszonkę. Suszę w tych uprawach odnotowano w 487 gminach Polski (19,66% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 192 gmin z wystąpieniem suszytj. o 7,75 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania.

Odnotowano ją w 11 województwach na powierzchni 3,2% gruntów ornychtj. o 1,09 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 1.

Tab. 1. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1139785,8420,81
2wielkopolskie22614061,959,27
3pomorskie1237157,725,47
4lubuskie824150,007,30
5warmińsko-mazurskie1163126,720,70
6dolnośląskie1693923,082,39
7podlaskie1182521,192,80
8kujawsko-pomorskie1441913,191,02
9łódzkie177147,911,37
10świętokrzyskie10287,840,16
11podkarpackie16021,250,03

W tym okresie raportowania zagrożenie suszą rolniczą wystąpiło również wśród upraw kukurydzy na ziarno. Suszę w tych uprawach odnotowano w 468 gminach Polski (18,89% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 173 gmin z wystąpieniem suszy tj. o 7,08 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie.

Odnotowano ją w 11 województwach na powierzchni 3,01% gruntów ornychtj. o 0,9 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 2.

Tab. 2. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1139584,0719,85
2wielkopolskie22613258,418,65
3pomorskie1237157,725,22
4lubuskie823947,566,88
5warmińsko-mazurskie1162824,140,61
6dolnośląskie1693923,082,25
7podlaskie1182218,642,59
8kujawsko-pomorskie1441913,190,94
9świętokrzyskie10287,840,14
10łódzkie177137,341,23
11podkarpackie16021,250,02

W dziewiątym okresie raportowania suszę rolniczą odnotowano także w uprawach krzewów owocowych. Wystąpiła w 326 gminach Polski (13,16% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie gmin z wystąpieniem suszy o 5,17 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie.

Odnotowano ją w 11 województwach na powierzchni 2,55% gruntów ornych, tj.o 0,68 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród krzewów owocowych w poszczególnych województwach przedstawia tab. 3.

Tab. 3. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1138474,3421,69
2pomorskie1236048,783,84
3wielkopolskie2268638,056,93
4lubuskie822732,934,23
5dolnośląskie1692213,021,53
6warmińsko-mazurskie1161311,210,15
7podlaskie118108,471,66
8kujawsko-pomorskie144128,330,45
9łódzkie17773,950,32
10świętokrzyskie10232,940,02
11podkarpackie16021,250,00

Susza rolnicza została odnotowana w uprawach roślin strączkowych. Wystąpiła w 274 gminach Polski (11,06% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie liczby gmin z wystąpieniem suszy o 106, tj. o 4,48 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania.

Wystąpiła w 10 województwach na powierzchni 1,61% gruntów ornych tj. o 0,51 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w tych uprawach w poszczególnych województwach przedstawia tab. 4.

Tab. 4. Zasięg suszy w uprawach roślin strączkowych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1138171,6814,40
2pomorskie1235443,902,12
3wielkopolskie2267030,974,11
4lubuskie821923,172,79
5dolnośląskie1691810,651,00
6warmińsko-mazurskie11697,760,05
7kujawsko-pomorskie144117,640,29
8podlaskie11875,931,19
9łódzkie17742,260,12
10świętokrzyskie10210,980,00

Suszę rolniczą notowano w uprawach warzyw gruntowych. Wystąpiła w 92 gminach Polski (3,71% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie o 40 gmin z wystąpieniem suszy tj. o 1,61 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie.

Susza wystąpiła w 7 województwach na powierzchni 0,27% gruntów ornych tj. o 0,1 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy w tych uprawach przedstawia tab. 5.

Tab. 5. Zasięg suszy w uprawach warzyw gruntowych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1134035,402,86
2wielkopolskie2262711,950,79
3pomorskie123118,940,13
4lubuskie8278,540,43
5dolnośląskie16942,370,11
6warmińsko-mazurskie11621,720,00
7podlaskie11810,850,02

Suszę rolniczą notowano w uprawach tytoniu, wystąpiła w 71 gminach Polski (2,87% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 31 gmin z wystąpieniem suszy, tj. o 1,27 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania.

Odnotowano ją w 7 województwach na powierzchni 0,22% gruntów ornych, tj. o 0,09 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród tytoniu w poszczególnych województwach przedstawiatab. 6.

Tab. 6. Zasięg suszy w uprawach tytoniu

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1133430,092,60
2wielkopolskie226208,850,49
3pomorskie12397,320,07
4lubuskie8256,100,29
5warmińsko-mazurskie11610,860,00
6podlaskie11810,850,01
7dolnośląskie16910,590,08

Susza rolnicza wystąpiła także w uprawach ziemniaka. Odnotowano ją w 64 gminach Polski (2,58% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 62 gmin z wystąpieniem suszy, tj. o 2,5 punktu procentowego więcej niżw poprzednim okresie raportowania.

Odnotowano ją w 7 województwach na powierzchni 0,15% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w tych uprawach województwach przedstawia tab. 7.

Tab. 7. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1133026,551,73
2wielkopolskie226208,850,35
3lubuskie8256,100,23
4pomorskie12364,880,03
5warmińsko-mazurskie11610,860,00
6podlaskie11810,850,01
7dolnośląskie16910,590,04

Susza rolnicza wystąpiła w uprawach chmielu. Odnotowano ją w 33 gminach Polski (1,33% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrosto 30 gmin z wystąpieniem suszy, tj. o 1,21 punktu procentowego więcej niż w poprzednim okresie raportowania.

Odnotowano ją w 6 województwach na powierzchni 0,06% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 8.

Tab. 8. Zasięg suszy w uprawach chmielu

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie1131715,040,83
2lubuskie8244,880,12
3wielkopolskie22683,540,13
4pomorskie12321,630,00
5warmińsko-mazurskie11610,860,00
6podlaskie11810,850,00

Susza rolnicza wystąpiła także w uprawach truskawek. Odnotowano ją w 5 gminach Polski (0,2% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zwiększenie o 2 gminy z wystąpieniem suszy, tj. o 0,08 punktu procentowego więcejniż w poprzednim okresie raportowania.

Odnotowano ją w 2 województwach. Szczegółowe dane dotyczące suszyw poszczególnych województwach w tych uprawach przedstawia tab. 9.

Tab. 9. Zasięg suszy w uprawach truskawek

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1zachodniopomorskie11332,650,01
2lubuskie8222,440,04

Susza rolnicza wystąpiła także w uprawach buraka cukrowego. Odnotowano jąw 2 gminach Polski (0,08% gmin kraju) w 1 województwie.

Szczegółowe dane dotyczące suszy w tych uprawach przedstawia tab. 10.

Tab. 10. Zasięg suszy w uprawach buraka cukrowego

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8222,440,01

W tym okresie suszę rolniczą odnotowano w uprawach zbóż jarych. Wystąpiław 2 gminach Polski (0,08% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło obniżenie o 38 gmin z wystąpieniem suszy, tj. o 1,53 punktu procentowego mniej niż w poprzednim okresie raportowania.

Odnotowano ją w 1 województwie. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród zbóż jarych przedstawia tab. 11.

Tab. 11. Zasięg suszy w uprawach zbóż jarych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8222,440,02

W tym okresie suszę rolniczą odnotowano również w uprawach zbóż ozimych. Wystąpiła w 2 gminach Polski (0,08% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło obniżenie o 1 gminę z wystąpieniem suszy, tj. o 0,04 punktu procentowego mniej niż w poprzednim okresie raportowania.

Odnotowano ją w 1 województwie, szczegółowe dane dotyczące suszy wśród zbóż ozimych przedstawia tab. 12.

Tab. 12. Zasięg suszy w uprawach zbóż ozimych

LpWojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1lubuskie8222,440,01

Susza rolnicza wystąpiła w uprawach drzew owocowych. Odnotowano ją w 2 gminach Polski (0,08% gmin kraju). Szczegółowe dane dotyczące suszy w tych uprawach województwach przedstawia tab. 13.

Tab. 13. Zasięg suszy w uprawach drzew owocowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie8222,440,02

W drugiej dekadzie czerwca najcieplej było w szerokim pasie Polski środkowej od 19,5 do ponad 20,5°C. W południowych a zwłaszcza w północnych rejonach kraju było chłodniej od poniżej 16 do 19,5°C. Natomiast w trzeciej dekadzie tego miesiąca najcieplej było we wschodnich rejonach kraju od 20 do ponad 20,5°C. Na przeważającym obszarze Polski notowano od 19 do 20°C. Najniższa temperatura powietrza wystąpiła w południowo-zachodniej części kraju od 16 do 19°C.

Pierwsza i trzecia dekada lipca pod względem termicznym była zróżnicowanaz chłodnym obszarem w północnej części kraju (od 16 do 18,5°C) oraz cieplejszym południowym terytorium, gdzie notowano od 18,5°C a miejscami nawet do ponad 20°C. W drugiej dekadzie lipca najniższą temperaturę powietrza notowano w południowej części Polski do 16,5°C. Najwyższe wartości do ponad 18°C wystąpiły w województwie lubuskim, na Mazowszu oraz na Pojezierzu Wielkopolskim.

Pierwsza dekada sierpnia była ciepła. W północnych i południowych rejonach Polski notowano od 18 do 20°C, natomiast w pozostałych obszarach kraju od 20 do 22°C.

W czerwcu opady na dużej powierzchni Polski były wysokie lub bardzo wysokie wynoszące od 60 do nawet ponad 240 mm stanowiące od 100 do ponad 300% normy wieloletniej. Jedynie w północno-zachodniej części kraju notowano mniejsze opady od 30 do 60 mm (tj. 50-100% normy).

Opady w pierwszej dekadzie lipca charakteryzowały się dużą zmiennością, z wieloma małymi obszarami o wysokich wielkościach (burzowe) wynoszące od 20 do ponad 50 mm. Natomiast szczególnie małe opady notowano w południowo-zachodniej części kraju od kilku do 10 milimetrów. W drugiej dekadzie lipca najwyższe opady wynoszące od 30 do ponad 100 mm notowano w południowej części kraju, a także na Pojezierzu Iławskim i Chełmińsko-Dobrzyńskim. Najniższe opady poniżej 15 mm notowano na Ziemi Lubuskiej, Nizinie Szczecińskiej, Pojezierzu Gnieźnieńskim, wschodniej części Pojezierza Mazurskiego oraz na Nizinie Podlaskiej. W trzeciej dekadzie tego miesiąca notowano na bardzo dużym obszarze Polski niskie opady wynoszące do 10 mm, a miejscami nawet ich brak. Jedynie miejscami wystąpiły opady o nie dużym zasięgu (burzowe) wynoszące od 10 do 35 mm.

W pierwszej dekadzie sierpnia najniższe opady odnotowano w północno-zachodnieji południowo-wschodniej części kraju wynoszące od 5 do 15 mm a miejscami nawet notowano ich brak. Natomiast pomiędzy tymi obszarami opady deszczu były już większe od 15 do ponad 50 mm.

Największe niedobory wody dla roślin uprawnych w okresieod 11 czerwca do 10 sierpnia występowały w północnej, północno-zachodniej, zachodniej oraz północno-wschodniej Polsce.

Wysokie opady na znacznym obszarze kraju w całym rozpatrywanym okresie (zwłaszcza na jego początku) powodowały, że notowany jest mały deficyt wody.

Szczególnie duże wartości klimatycznego bilansu wodnego wystąpiły w południowym obszarze Polski. Duży nadmiar wody notowany jest w dalszym ciągu w południowych terenach woj.: dolnośląskiego, opolskiego, śląskiego, małopolskiego, podkarpackiego, lubelskiego oraz mazowieckiego.

Zasięg suszy w stosunku do poprzedniego okresu raportowania zmniejszył sięw uprawach:

  • zbóż jarych,
  • zbóż ozimych.

W uprawach tych zmniejszeniu uległa liczba gmin oraz procent potencjalnej powierzchni gruntów ornych z suszą rolniczą.

Natomiast w uprawach:

  • kukurydzy na kiszonkę,
  • kukurydzy na ziarno,
  • krzewów owocowych,
  • roślin strączkowych,
  • warzyw gruntowych,
  • tytoniu,
  • ziemniaka,
  • chmielu,
  • truskawek

zasięg suszy uległ wzrostowi.

Powiększający się deficyt wody w północnych i zachodnich rejonach Polski jest wynikiem brakiem dostatecznej ilości opadów, powodującym nadal duże niedobory wody w glebie na tym terenie. Występujący duży deficyt wody powoduje, że susza notowana jest na terenie woj. zachodniopomorskiego, wielkopolskiego, pomorskiego, lubuskiego. W mniejszym stopniu niedobory wody dotyczą również województwa warmińsko-mazurskiego oraz dolnośląskiego.

Z poważaniem
Dyrektor

Prof. dr hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. IUNG-PIB, Dr hab. Rafał Pudełko, Dr Katarzyna Żyłowska, Dr Jan Jadczyszyn, Mgr Piotr Koza, Mgr Elżbieta Wróblewska, Mgr Agata Ścibior

Kontakt
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa
Państwowy Instytut Badawczy
ul. Czartoryskich 8, 24-100 Puławy

Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki
Tel.: 81 4786 752

Zakład Gleboznawstwa Erozji i Ochrony Gruntów
Tel.: 81 4786 779

W przypadku pytań dotyczących suszy proponujemy kontakt poprzez formularz zapytania, który należy wysłać mailem na adres susza@iung.pulawy.pl

Pobierz formularz
Opracowanie IUNG-PIB 2020 na zlecenie Misterstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi