Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Rok: 2019; okres: 11 (1.VII - 31.VIII)

IUNG-PIB zgodnie z wymogami Obwieszczenia opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2477 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą.

W jedenastym okresie raportowania tj. od 1 lipca do 31 sierpnia 2019 roku, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski.

Średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW) dla Polski, na podstawie której dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą była ujemna, wynosiła -91 mm. W obecnym sześciodekadowym okresie wartość KBW uległa zwiększeniu o 15 mmw stosunku do poprzedniego okresu (21 VI - 20 VIII). Jest to już trzeci kolejny okres sześciodekadowy, w którym odnotowano wzrost wartości KBW.

Największy deficyt wody w okresie od 1 lipca do 31 sierpnia br., podobnie jak w poprzednich okresach raportowania, notowano na obszarze Pojezierza Lubuskiego. Obecnie na tym terenie wartości KBW osiągają od -170 do -209 mm. Duży deficyt wody od -120 do -169 mm notowano na terenie zachodniej części Pojezierza Wielkopolskiego, na Nizinie Wielkopolskiej, Śląskiej, w południowej części Niziny Mazowieckiej oraz na Polesiu Lubelskim. Natomiast na południu Polski oraz na Pojezierzu Mazurskim w tym okresie sześciodekadowym notowano najmniejsze niedobory wody wynoszące od -50 do-119 mm.

Suszę rolnicza notowana jest na terenie sześciu województw:

  • Lubuskiego,
  • Wielkopolskiego,
  • Łódzkiego,
  • Zachodniopomorskiego,
  • Kujawsko-pomorskiego,
  • Dolnośląskiego.

Susza w tym okresie notowana jest w dziewięciu monitorowanych uprawach, wśród:

  • Kukurydzy na kiszonkę,
  • Kukurydzy na ziarno,
  • Krzewów owocowych,
  • Ziemniaka,
  • Roślin strączkowych,
  • Warzyw gruntowych,
  • Chmielu,
  • Buraka cukrowego,
  • Tytoniu.

Tabela 1 prezentuje zasięg suszy rolniczej w obecnym okresie sześciodekadowym dla poszczególnych upraw jako liczbę i udział gmin z suszą.

Tabela 1. Zasięg suszy rolniczej w okresie 1 lipiec – 31 sierpień, liczba i udział (%) gmin w monitorowanych uprawach

Lp.UprawaLiczba gmin zagrożonychsusząUdział gmin zagrożonych suszą (w %)w Polsce
1.Kukurydza na kiszonkę50120,23
2.Kukurydza na ziarno44117,80
3.Krzewy owocowe36714,82
4.Ziemniak209 8,44
5.Rośliny strączkowe157 6,34
6Warzywa gruntowe 40 1,61
7.Chmiel 40 1,61
8.Burak cukrowy 32 1,29
9.Tytoń 30 1,21

Informację o powierzchni gruntów ornych zajętych przez suszę w obecnym okresie sześciodekadowym przedstawia tabela 2.

Tabela. 2. Zasięg suszy rolniczej jako udział (%) potencjalnej powierzchni gruntów ornych z suszą w monitorowanych uprawach

Lp.UprawaUdział powierzchni zagrożonej suszą(w %)w Polsce
1.Kukurydza na kiszonkę6,59
2.Kukurydza na ziarno5,75
3.Krzewy owocowe4,89
4.Ziemniak2,34
5.Rośliny strączkowe1,80
6Warzywa gruntowe0,40
7.Chmiel0,45
8.Burak cukrowy0,26
9.Tytoń0,17

W jedenastym okresie raportowania od 1 lipca do 31 sierpnia 2019 roku największe zagrożenie suszą rolniczą występowało wśród upraw kukurydzy na kiszonkę. Odnotowano ją w 501 gminach Polski (20,23% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 404 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 6 województwach na powierzchni 6,59% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 3.

Tab. 3. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na kiszonkę

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie828097,5653,01
2.wielkopolskie22619284,9627,29
3.łódzkie1779151,4118,23
4.kujawsko-pomorskie1447451,39 7,55
5.zachodniopomorskie1135145,13 5,67
6.dolnośląskie16913 7,69 0,50

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach kukurydzy na ziarno. Odnotowano ją w 441 gminach Polski (17,80% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 399 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 6 województwach na powierzchni 5,75% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 4.

Tab. 4. Zasięg suszy w uprawach kukurydzy na ziarno

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie827692,6848,34
2.wielkopolskie22618180,0924,84
3.łódzkie1778346,8915,31
4.kujawsko-pomorskie1445739,585,49
5.zachodniopomorskie1133833,634,24
6.dolnośląskie1696 3,550,19

W tym okresie suszę rolniczą odnotowano również w uprawach krzewów owocowych Wystąpiła w 367 gminach Polski (14,82% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 239 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 6 województwach na powierzchni 4,89% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy wśród krzewów owocowych w poszczególnych województwach przedstawia tab. 5.

Tab. 5. Zasięg suszy w uprawach krzewów owocowych.

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie826882,9351,64
2.wielkopolskie22616773,8920,27
3.łódzkie1776033,9011,22
4.kujawsko-pomorskie1444128,47 3,33
5.zachodniopomorskie1132723,89 3,43
6.dolnośląskie1694 2,37 0,02

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach ziemniaka. Wystąpiła w 209 gminach Polski (8,44 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło w tych uprawach zmniejszenie z wystąpieniem suszy o 89 gmin. Odnotowano ją w 5 województwach na powierzchni 2,34% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 6.

Tab. 6. Zasięg suszy w uprawach ziemniaka

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie825769,5139,58
2.wielkopolskie22610044,25 8,73
3.łódzkie1772815,82 1,33
4.zachodniopomorskie1131412,39 1,43
5.kujawsko-pomorskie14410 6,94 0,75

Susza rolnicza została odnotowana także w uprawach roślin strączkowych. Odnotowano ją w 157 gminach Polski (6,34 gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie o 316 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 5 województwach na powierzchni 1,80% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 7.

Tab. 7. Zasięg suszy w uprawach roślin strączkowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie825567,0734,08
2.wielkopolskie2267533,196,27
3.zachodniopomorskie11310 8,851,20
4.łódzkie17711 6,210,29
5.kujawsko-pomorskie144 6 4,170,40

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach warzyw gruntowych. Wystąpiła w 40 gminach Polski (1,61 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie liczby gmin z wystąpieniem suszy w tych uprawach o 154. Odnotowano ją w 3 województwach na powierzchni 0,40% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawiatab. 8.

Tab. 8. Zasięg suszy w uprawach warzyw gruntowych

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie823441,4612,83
2.zachodniopomorskie1133 2,65 0,22
3.wielkopolskie2263 1,33 0,04

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach chmielu. Wystąpiła w 40 gminach Polski (1,61 % gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło w tych uprawach zmniejszenie z wystąpieniem suszy o 90 gmin. Odnotowano ją w 3 województwach na powierzchni 0,45% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 9.

Tab. 9. Zasięg suszy w uprawach chmielu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie823441,4614,16
2.zachodniopomorskie1133 2,65 0,23
3.wielkopolskie2263 1,33 0,06

Suszę rolniczą odnotowano również w uprawach buraka cukrowego. Wystąpiła w 32 gminach Polski (1,29% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło w tych uprawach zmniejszenie liczby gmin z wystąpieniem suszy o 29. Odnotowano ją w 3 województwach na powierzchni 0,26% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 10.

Tab. 10. Zasięg suszy w uprawach buraka cukrowego

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie822935,377,81
2.zachodniopomorskie11321,770,35
3.wielkopolskie22610,440,00

Suszę rolniczą odnotowano w uprawach tytoniu. Wystąpiła w 30 gminach Polski (1,21% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpiło zmniejszenie liczby gmin z wystąpieniem suszy w tych uprawach o 100. Odnotowano ją w 3 województwach na powierzchni 0,17% gruntów ornych. Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach przedstawia tab. 11.

Tab. 11. Zasięg suszy w uprawach tytoniu

Lp.WojewództwoLiczba gmin ogółemLiczba gmin zagrożonychUdział gmin zagrożonych [%]Udział powierzchni zagrożonej [%]
1.lubuskie822732,935,58
2.zachodniopomorskie113 2 1,770,07
3.wielkopolskie226 1 0,440,00

W lipcu najzimniej było w północno-wschodniej części Polski z temperaturą od 15 do 18°C i na tych terenach była ona niższa od normy wieloletniej od 0,5 do 1,5°C. W części południowej było nieco cieplej od 18 do 20°C. Najcieplej było na Nizinie Śląskiej z temperaturą minimalnie przekraczającą 20°C. W południowo-zachodniej Polsce temperatura powietrza była wyższa od normy od 0,5 do 1,5°C.

Tegoroczny sierpień był ciepły. W pierwszej dekadzie w południowo-zachodnich terenach kraju notowano temperaturę od 20 do ponad 20,5°C. Najzimniej było w północno-wschodnich obszarach Polski od 16 do 17°C. Druga dekada również była ciepła, na przeważającym obszarze kraju notowano od 18 do 20°C. Jedynie w północnej i na krańcach południowo-zachodniej części było nieco chłodniej od 16 do 18°C. W trzeciej dekadzie tego miesiąca było najcieplej. W północno-wschodnich rejonach notowano od 18 do 20°C, na przeważającym obszarze Polski od 20 do 22°C, a w zachodnim terytorium kraju od 22 do ponad 22,5°C.

W lipcu opady były bardzo zróżnicowane. W północnej części kraju na Wysoczyźnie Żarnowieckiej, na Pobrzeżu i Pojezierzu Kaszubskim oraz na Mierzei Helskiej notowano opady od 70 do nawet ponad 150 mm. Tylko nieco mniejsze opady notowano na Nizinie Podlaskiej od 70 do 120 mm. Na wymienionych terenach opady wynosiły od 100 do 140% normy wieloletniej. Stosunkowo wysokie opady notowano na Wyżynie Śląskiej oraz na Pogórzu Karpackim od 70 do 130 mm. Na pozostałym obszarze kraju opady były mniejsze od 20 do 70 mm, stanowiły od 40 do 100% normy.

W pierwszej dekadzie sierpnia w środkowym pasie kraju notowano małe opady od poniżej 5 do 15 mm. Podobne opady notowano w drugiej dekadzie tego miesiąca w północnej części Polski. Natomiast w południowych i północnych obszarach w pierwszej dekadzie opady były już większe od 15 do ponad 50 mm. Tej wielkości opady notowano też w południowej części kraju w drugiej dekadzie tego miesiąca. Natomiast w trzeciej dekadzie na dużym obszarze Polski notowano małe opady poniżej 10 mm. Jedynie na północy i na południu kraju notowano nieco większe opady od 10 do 35mm.

W trzech ostatnich okresach sześciodekadowych (11 VI – 10 VIII, 21 VI – 20 VIII oraz 1 VII – 31 VIII), odnotowano wzrost wartości klimatycznego bilansu wodnego. W okresie poprzedzającym wzrost wartości KBW notowano duży deficyt wody, w wyniku którego notowano rozległą suszę rolniczą występującą we wszystkich monitorowanych uprawach oraz we wszystkich województwach kraju. Obecnie deficyt wody dla roślin znacznie zmalał a tym samym spowodował, że obszar z suszą rolniczą zmniejszył się, zwłaszcza w uprawach: kukurydzy na kiszonkę i ziarno, roślin strączkowych oraz krzewów owocowych. W tym okresie raportowania w stosunku do poprzedniego okresu nastąpiło znaczne zmniejszenie liczby gmin z suszą we wszystkich monitorowanych uprawach. Zmniejszenie to wynosiło od 29 gmin w przypadku buraka cukrowego po 404 gminy w uprawach kukurydzy na kiszonkę. Suszą rolniczą objęte jest nadal 6 województw kraju oraz 9 monitorowanych grup i gatunków upraw.

Dyrektor

Prof. dr. hab. Wiesław Oleszek

Opracowali:

Dr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadaw.

Dr hab. Rafał Pudełko

Dr Katarzyna Żyłowska

Dr Jan Jadczyszyn

Mgr Piotr Koza

Mgr Elżbieta Wróblewska

Mgr Agata Nowak